ΒΕΡΟΙΑ . . . Η Βέροια αποτελεί πόλη της Ελλάδας, ενταγμένη γεωγραφικά στο διαμέρισμα της Μακεδονίας και διοικητικά στην Περιφέρεια Κεντρικής Μακεδονίας. Συνιστά την πρωτεύουσα της Περιφερειακής Ενότητας Ημαθίας, την έδρα του Δήμου Βέροιας, καθώς και το εκκλησιαστικό κέντρο της Ιεράς Μητροπόλεως Βεροίας, Ναούσης και Καμπανίας. Σύμφωνα με τα στοιχεία της απογραφής του 2021, ο πληθυσμός της πόλης ανέρχεται σε 43.212 κατοίκους. Η Βέροια είναι κτισμένη στους ανατολικούς πρόποδες του όρους Βερμίου και διαρρέεται από τον ποταμό Τριπόταμο, ενώ στο ευρύτερο γεωγραφικό της περιβάλλον δεσπόζουν ο ποταμός Αλιάκμονας και οι λοφώδεις σχηματισμοί των Πιερίων Ορέων, στοιχεία που συνδιαμορφώνουν το φυσικό της τοπίο. Σε απόσταση περίπου 12 χιλιομέτρων νοτιοανατολικά του κέντρου της Βέροιας βρίσκεται ο αρχαιολογικός χώρος των Αιγών, της πρώτης πρωτεύουσας του βασιλείου της Μακεδονίας, όπου εντοπίζεται ο τάφος του Φιλίππου Β΄. Ο χώρος έχει αναγνωριστεί διεθνώς ως Μνημείο Παγκόσμιας Κληρονομιάς της UNESCO, γεγονός που υπογραμμίζει τη μείζονα ιστορική και πολιτισμική σημασία της περιοχής.         Αριστερά: Άποψη της Βέροιας από τον λόφο Βικέλα         Δεξιά: Βέροια: δρόμος με παραδοσιακά σπίτια Η Βέροια διαθέτει μακραίωνη ιστορική διαδρομή και συγκαταλέγεται στις αρχαιότερες πόλεις του ελλαδικού χώρου, καθώς μνημονεύεται ήδη από τον Θουκυδίδη το 432 π.Χ., ενώ αρχαιολογικές και ιστορικές ενδείξεις τεκμηριώνουν συνεχή κατοίκησή της ήδη από τον 10ο αιώνα π.Χ. Κατά την κλασική και ελληνιστική περίοδο, η πόλη αποτέλεσε σημαντικό στρατηγικό και διοικητικό κέντρο του μακεδονικού βασιλείου, ιδίως επί βασιλείας Φιλίππου Β΄, ενώ κατά τη ρωμαϊκή κυριαρχία γνώρισε ιδιαίτερη ακμή, αποκτώντας έντονα αστικό χαρακτήρα και εντασσόμενη δυναμικά στο διοικητικό και οικονομικό δίκτυο της Μακεδονίας. Κατά τον 1ο αιώνα μ.Χ., η Βέροια συνδέθηκε άμεσα με τη διάδοση του Χριστιανισμού, καθώς από την πόλη διήλθε ο Απόστολος Παύλος στο πλαίσιο της ιεραποστολικής του δράσης στην Ευρώπη. Σύμφωνα με τις πηγές, οι κάτοικοί της ανταποκρίθηκαν ευνοϊκά στο χριστιανικό κήρυγμα, γεγονός που είχε ως αποτέλεσμα η Βέροια να συγκαταλέγεται μεταξύ των πρώτων πόλεων της Ρωμαϊκής Αυτοκρατορίας με οργανωμένη χριστιανική κοινότητα. Κατά τη βυζαντινή περίοδο, η πόλη εξελίχθηκε σε αξιόλογο αστικό, διοικητικό και εκκλησιαστικό κέντρο, γνωρίζοντας σημαντική οικονομική και πολιτισμική ανάπτυξη. Η πληθώρα των βυζαντινών ναών που διασώζονται έως σήμερα εντός του αστικού της ιστού αποτυπώνει τη σημασία της ως θρησκευτικού πυρήνα και συνέβαλε στην καθιέρωσή της με το προσωνύμιο «Μικρή Ιερουσαλήμ». Κατά την περίοδο της Τουρκοκρατίας, η Βέροια διατήρησε τον ρόλο της ως κέντρο της ελληνικής παιδείας και του πολιτισμού, παρά τη συνύπαρξη διαφορετικών εθνοτικών και θρησκευτικών ομάδων, όπως Οθωμανοί Τούρκοι και Εβραίοι Σεφαρδίτες. Η πόλη δεν γνώρισε φαινόμενα ουσιαστικής παρακμής, γεγονός που συνδέεται άμεσα με τη διέλευση της αρχαίας Εγνατίας Οδού από τον χώρο της, η οποία ενίσχυε διαχρονικά το εμπόριο, την επικοινωνία και τις οικονομικές δραστηριότητες, διασφαλίζοντας τη σταθερή της σημασία στον ευρύτερο μακεδονικό χώρο. Σήμερα η πόλη της Βέροιας αναγνωρίζεται ως ένα από τα κύρια αστικά, οικονομικά και στρατηγικής σημασίας κέντρα της Μακεδονίας. Το γεωγραφικό πολεοδομικό της σημείο βρίσκεται σε απόσταση 73 χιλιομέτρων νοτιοδυτικά της Θεσσαλονίκης και 511 χιλιομέτρων βόρεια της Αθήνας. Ετυμολογία της λέξης «Βέροια» Δεν υπάρχει ασφαλής προσδιορισμός της ετυμολογίας του ονόματος, ενώ υπάρχουν διάφορες εκδοχές περί αυτού. Σύμφωνα με γλωσσολόγους, η κατάληξη -ροια είναι παράγωγο του ρήματος ρέω και προσδίδεται σε πόλεις πλούσιες σε υδάτινα αποθέματα, πράγμα το οποίο ισχύει για την περιοχή της Βέροιας. Το ρήμα φέρω στην αρχαία ελληνική ενέχει και την έννοια είμαι πλούσιος σε κάτι, εξ ου και η λέξη φερνή, που σημαίνει προίκα. Οι δε Οθωμανοί κατακτητές την αποκαλούσαν «Καραφέρρια» (Karaferye), δηλαδή Μαυρο-Βέροια, λόγω της καταχνιάς κατά την υγρή χειμερινή περίοδο. Παλιότερα η λέξη είχε άλλη ορθογραφία και την έγραφαν «Βέρροια» (με δύο «ρ»). Στα βλάχικα, ονομάζεται «Veryea». Μια άλλη γλωσσολογική ερμηνεία αποδίδει την ονομασία της Βέροιας στη φράση φέρειν ρόιας που σημαίνει παράγει ρόδια, πράγμα το οποίο επίσης ισχύει για την περιοχή. Τούτο, όμως, ενδέχεται και να μην ευσταθεί, γιατί κατά την άποψη των ειδικών δεν ήταν δυνατόν να ευδοκιμούν ευρέως στην περιοχή οι ροδιές λόγω των χαμηλών θερμοκρασιών κατά τη χειμερινή περίοδο. Σύμφωνα με τη μυθολογία η Βέροια ήταν κόρη του Ωκεανού και της Θέτιδος, ή κόρη του Άδωνη και της Αφροδίτης. Η πόλη λέγεται ότι κτίστηκε από το Μακεδόνα στρατηγό Φέρωνα, ο οποίος έδωσε στην πόλη το όνομά του (το γράμμα Φ εκείνη την εποχή στην περιοχή προφέρεται ως Β). Κατά την εκδοχή της μακεδονικής μυθολογίας η πόλη κτίστηκε από τον βασιλιά Βέρητα, ο οποίος της έδωσε το όνομα της μιας από τις κόρες του. Τα ονόματα των γόνων του βασιλιά ήταν Βέροια, Μίεζα, Όλγανος και Ορέστης. Την ονομασία «Βέροια» πήραν από τη μακεδονική μητρόπολη πολλές πόλεις του κόσμου, όπως η Βέροια ή Βερόη της Θράκης (πλέον Στάρα Ζαγόρα της Βουλγαρίας), το μετονομασθέν Χαλέπι της Συρίας, τα Βέρια της Λακωνίας, η Μπέρια (αγγλικά: Berea) του Οχάιο των Η.Π.Α. (καθώς και άλλοι οικισμοί της Αμερικής), μια συνοικία του Γιοχάνεσμπουργκ της Νοτίου Αφρικής, κ.ά. Ιστορία Αρχαιότητα Γνωστή από την κλασική εποχή (ο Θουκυδίδης αναφέρει την πόλη), η Βέροια ήκμασε στις ελληνιστικές και ρωμαϊκές εποχές. Στις αρχές της ελληνιστικής εποχής οι Βεροιώτες κατά διαταγή του Σελεύκου επανίδρυσαν τη συριακή πόλη Χαλυβώνα σε Βέροια. Από τη Βέροια σώζεται ο μόνος εξ Ελλάδος νόμος περί γυμνασίων (167 π.Χ.). Μαζί με την Έδεσσα και την Πέλλα ήταν πρωτεύουσα της Τρίτης Μακεδονίας (Liv. 45,30,5 «Macedonia Tertia»). Ο Απόστολος Παύλος και ο Σίλας κήρυξαν στη Βέροια (σώζεται μέχρι και σήμερα το «Βήμα του Αποστόλου Παύλου»). Ο Λουκιανός το 145 περίπου μ.Χ. λέει «Βέρροιαν (όπως λεγόταν στην εποχή του η πόλη) ως πόλιν της Μακεδονίας μεγάλη και πολυάνθρωπων. Η σπουδαιότερη και ενδοξότερη εποχή του παρελθόντος της Βέροιας είναι κατά τους ελληνιστικούς χρόνους και συγκεκριμένα στη διάρκεια της βασιλείας της τελευταίας δυναστείας των Μακεδόνων, των Αντιγονιδών, η καταγωγή της οποίας ήταν από αυτή την πόλη. Κατά μία εκδοχή μάλιστα η Βέροια πρωτοέγινε έδρα του Κοινού των Μακεδόνων, είχε Βουλή, έκοβε δικό της νόμισμα, ενώ γινόντουσαν και αθλητικοί αγώνες, που ονομάζονταν «Ολύμπια» ή και «Αλεξάνδρεια» προς τιμήν του στρατηλάτη Μεγάλου Αλεξάνδρου.         Αριστερά: Βήμα του Αποστόλου Παύλου         Δεξιά: Εικόνα του Αγίου Ιωάννη του Θεολόγου (β΄ μισό 14ου αιώνα), Βέροια, Μικροί Άγιοι Ανάργυροι Βυζάντιο και Οθωμανοκρατία Τον 7ο αιώνα οι Σκλαβηνοί Δραγουβίτες έκαναν επιδρομές στην Θεσσαλονίκη μαζί με άλλες Σλαβικές φυλές και εγκαταστάθηκαν γύρω από την πόλη. Τον 8ο αιώνα η αυτοκράτειρα Ειρήνη η Αθηναία επέκτεινε την πόλη και της έδωσε το όνομα «Ειρηνούπολις»· μερικές πηγές ωστόσο τοποθετούν τη Βέροια-Ειρηνούπολις ανατολικότερα προς τη Θράκη. Ωστόσο, κατά τους μέσους Βυζαντινούς χρόνους απέκτησε μεγάλη σημασία και το 985 καταλήφθηκε από τους Βουλγάρους. Απελευθερώθηκε από τον Βασίλειο Β΄ τον Βουλγαροκτόνο. Μετά την Κατάληψη της Κωνσταντινούπολης από τους Σταυροφόρους, ο Βούλγαρος Κράλης Ιωαννίτζης, εκμεταλλευόμενος τη διάλυση της Βυζαντινής Αυτοκρατορίας, εισέβαλε βίαια το 1205 στα θέματα της Θράκης και της Μακεδονίας φθάνοντας έως τις Σέρρες. Η περιοχή ελευθερώθηκε τελικά αργότερα από τον αυτοκράτορα Ιωάννη Γ΄ Δούκα Βατάτζη, ο οποίος ανέκτησε τη Βέροια, τις Σέρρες και άλλες σημαντικές πόλεις της Μακεδονίας. Τον 14ο και 15ο αιώνα την πόλη εποφθαλμιούσαν οι Σέρβοι και αρκετές φορές κατάφεραν να την καταλάβουν από τους Βυζαντινούς. Το πιθανότερο είναι ότι το 1430 περιήλθε οριστικά στην κατοχή των Οθωμανών, από τον στρατηγό Γαζή Αχμέτ Εβρενός, που εισήλθε στη περιοχή μέσω της Νάουσας. Από τους πρώτους χρόνους της Τουρκοκρατίας εγκαταστάθηκαν Μουσουλμάνοι και Εβραίοι. Το 1530 είχε 657 χριστιανικά και 234 μουσουλμανικά νοικοκυριά. Ταυτόχρονα, ειδικά τον 17ο και 18ο αιώνα, δημιουργήθηκε ελληνική αστική τάξη, εξαιτίας της ύπαρξης εμπόρων. Οι κάτοικοι της Βέροιας συμμετείχαν στην Επανάσταση του 1821, με κυριότερους αγωνιστές τους οπλαρχηγούς Αθανάσιο Συρόπουλο, Γεώργιο Συρόπουλο και οι άλλοι Συροπουλαίοι ή Σύροι, καθώς και οι αδερφοί Γεώργιος και Δημήτριος Κολέμης. Το 1822 συντελέστηκε η εξέγερση της πόλης εναντίον του τουρκικού ζυγού, με επικεφαλής τον Αναστάσιο Καρατάσο. Η πυρκαγιά του 1864 Την παραμονή της εορτής της 15 Αυγούστου 1864 οι χριστιανοί κάτοικοι, κατά το έθιμο, έφυγαν από την πόλη και πήγαν στο Μοναστήρι της Παναγίας Δοβράς για τον πανηγυρικό εορτασμό. Το βράδυ άναψε εκτεταμένη πυρκαγιά που κατέστρεψε μεγάλο μέρος της πόλης, δεδομένου ότι τα περισσότερα σπίτια ήταν ξύλινα. Σύμφωνα με αναφορά ιερέα της Μητρόπολης κάηκαν πάνω από 300 σπίτια, καταστήματα και εργαστήρια συνολικά. Επίσης κάηκαν οκτώ εκκλησίες καθώς και η Μητρόπολη, το Ελληνικό Σχολείο και η περίφημη βιβλιοθήκη. Το 1965, κατά την κατεδάφιση πέτρινου σπιτιού στην οδό Παναγή Τσαλδάρη 53, βρέθηκε στα θεμέλια κατάλληλα προστατευμένο σημείωμα του ιατρού Δημοσθένη Δ. Γεωργακόπουλου, με ημερομηνία 1/5/1883, που γνωστοποιεί ότι κατασκευάζει πέτρινο σπίτι για να δώσει δείγμα πέτρινων σπιτιών στις επερχόμενες γενεές, διότι από καιρού εις καιρόν οι ίδιοι οι οθωμανοί βάζουν φωτιά στα σπίτια των χριστιανών για βλάβη και για αρπαγή των πραγμάτων. Σχετικά με την πυρκαγιά διασώθηκε και δημοτικό τραγούδι, το οποίο εσφαλμένα, ίσως για λόγους μέτρου, αναφέρει ότι το γεγονός συνέβη το 1862. Απελευθέρωση και εγκατάσταση προσφύγων Η Βέροια απελευθερώθηκε από τον Ελληνικό Στρατό, κατά τη διάρκεια των Βαλκανικών Πολέμων, στις 16 Οκτωβρίου 1912. Το 1946 η πόλη ανακηρύχθηκε πρωτεύουσα του Νομού Ημαθίας. Μετά τη Μικρασιατική Καταστροφή και την ανταλλαγή πληθυσμών εγκαταστάθηκαν στην πόλη οικογένειες Ελλήνων Μικρασιατών προσφύγων. Οι Μικρασιάτες, σύμφωνα με προφορικές μαρτυρίες, οδηγήθηκαν προς εγκατάσταση κυρίως στις μουσουλμανικές συνοικίες της πόλης αλλά και σε νεοϊδρυθέντες συνοικισμούς. Το 1924 ιδρύθηκε το Νοσοκομείο Προσφύγων Βεροίας, που στεγαζόταν σε ένα διώροφο οίκημα της Τράπεζας της Ελλάδος επί της οδού 16ης Οκτωβρίου 12, με πρώτο ιατρό Διευθυντή τον Μικρασιάτη Σταύρο Μουράτογλου. Το 1941 το νοσοκομείο μεταφέρθηκε σε μεγάλο πολυώροφο κτίριο, κτήμα του Μικρασιάτη ιατρού Χρήστου Χατζημάμογλου, στη γωνία των οδών Βενιζέλου και Μητροπόλεως. Αξιοθέατα Αρχαιολογικοί Χώροι Βήμα του Αποστόλου Παύλου: Ιστορικό μνημείο παγκοσμίου ενδιαφέροντος και πηγή θρησκευτικού τουρισμού για την πόλη. Κάθε εποχή του χρόνου άνθρωποι από όλον τον κόσμο φτάνουν στη Βέροια για να δουν από κοντά τα χνάρια της περιοδείας του Αποστόλου. Ο Απόστολος Παύλος δίδαξε στην πόλη της Βέροιας τον 1ο αιώνα μ.Χ. και συνέχισε το ταξίδι του ευχαριστημένος από τη θερμή υποδοχή των κατοίκων της και την προσήλωσή τους στον λόγο του. Στο εν λόγω μνημείο, διεξάγεται κάθε χρόνο τον Ιούνιο εορταστική εκδήλωση, υπό τον τίτλο «Παύλεια». Αρχαιολογικός χώρος Αγίου Παταπίου: Αποτελούσε το κέντρο της αρχαίας, αλλά και της παλαιοχριστιανικής Βέροιας, καθώς βρισκόταν στην ανατολική πλευρά κεντρικής οδικής αρτηρίας, που οδηγούσε από τη βόρεια πύλη του οχυρωματικού περιβόλου στο εσωτερικό της αρχαίας πόλης. Στα ερείπια κτιρίων της ρωμαϊκής περιόδου ανασκάφηκε το πιο εκτεταμένο σύνολο, που παρέχει μια πολύ σημαντική εικόνα για την οργάνωση της πόλης κατά την παλαιοχριστιανική περίοδο. Στη θέση αυτή αποκαλύφθηκαν τμήματα ενός κτιριακού συγκροτήματος με εκτεταμένα ψηφιδωτά δάπεδα, ενός παλαιοχριστιανικού βαπτιστηρίου που οργανώθηκε στους χώρους προγενέστερου ρωμαϊκού οικοδομήματος (πιθανότατα του Νυμφαίου), μιας παλαιοχριστιανικής βασιλικής μαζί με τα προσκτίσματά της, καθώς και τμήματος πιθανόν από το επισκοπείο της πόλης. Βυζαντινές εκκλησίες: Η Βέροια είναι γνωστή για τις πολυάριθμες βυζαντινές και μεταβυζαντινές εκκλησίες που διαθέτει (περίπου 48 σωζόμενες σήμερα και 72 αρχικά), καθώς και μοναδικές συλλογές βυζαντινών εικόνων. Ιδιαίτερα φημισμένος είναι ο ναός της Αναστάσεως του Σωτήρος ή αλλιώς «Η Εκκλησία του Χριστού». Άλλοι σημαντικοί ναοί είναι η Παλαιά Μητρόπολη, ο ναός του Αγίου Ιωάννη του Θεολόγου (13ος αιώνας), ο ναός των αγίων Κηρύκου και Ιουλίττης (16ος αιώνας) και ο ναός των Αγίων Πέτρου και Παύλου (11ος αιώνας), μεταξύ των λοιπών βυζαντινών κτισμάτων.         Αριστερά: Ο ναός της Αναστάσεως του Σωτήρος         Δεξιά: Ο ναός των αγίων Κηρύκου και Ιουλίττης Βεργίνα: Σε μικρή απόσταση από τη Βέροια βρίσκεται η Βεργίνα, κτισμένη γεωγραφικά στη θέση των αρχαίων Αιγών, στην οποία έκανε ανασκαφές ο εξαίρετος αρχαιολόγος Μανώλης Ανδρόνικος, όπου και ανακάλυψε τον αρχαίο τάφο του βασιλιά Φιλίππου Β'. Ενδιαφέρον παρουσιάζει το σύγχρονο υπόγειο μουσείο της Βεργίνας με τους Βασιλικούς τάφους και εκθέματα από ολόκληρη την ιστορία της Μακεδονίας. Οθωμανικά μνημεία: Το Χουνκιάρ τζασίμι, το Καζακτσί και Ορτά τζαμί είναι μερικές από τις παλιές εκκλησίες που μετέτρεψαν οι Τούρκοι σε τζαμιά με την εγκατάστασή τους στη Βέροια (15ος αιώνας). Ένα νεότερο μουσουλμανικό τέμενος, που χρονολογείται από τα μέσα του 19ου αιώνα, είναι το Μεντρεσέ Τζαμί, το οποίο πήρε το όνομά του από τον παρακείμενο μεντρεσέ, το μουσουλμανικό ιεροδιδασκαλείο.         Αριστερά: Η Συναγωγή της Βέροιας         Δεξιά: Αρχοντικό Μπέκα (1859), Αρχοντικό Τσαρτσάνη (19ος αιώνας) και Αρχοντικό Αναστασίου (1882), Περιοχή Μπαρμπούτας Εβραϊκή Συναγωγή: Στην καρδιά της πρώην εβραϊκής συνοικίας της Βέροιας, της Μπαρμπούτας, βρίσκεται το πέτρινο κτίριο της Συναγωγής, με περίτεχνο εσωτερικό διάκοσμο. Πίσω από τη συναγωγή διασώζεται ακόμη το Μίκβε (θρησκευτικός λουτρώνας), και σε αντίθεση με τις χριστιανικές συνοικίες που είχαν την εκκλησία στη μέση, στην εβραϊκή συνοικία η Συναγωγή ήταν στην ίδια ευθεία με τα σπίτια. Εδώ κήρυξε ο Απόστολος Παύλος όταν επισκέφθηκε την πόλη το 51 και το 57 μ.Χ. Η συναγωγή σήμερα είναι ανοιχτή για επισκέπτες ως ιστορικό μνημείο και ανοίγει για λειτουργία σε ορισμένες εβραϊκές γιορτές και επετείους. Παραδοσιακές συνοικίες Στα μέσα του 19ου αιώνα η πόλη είχε 16 «μαχαλάδες» (συνοικίες). Καθ' όλη τη διάρκεια των Οθωμανικών χρόνων, τα εμπορικά καταστήματα ήταν συγκεντρωμένα στη βυζαντινή αγορά, στο παζάρι. Οι πιο γνωστές από αυτές που διασώζονται σήμερα είναι η εβραϊκή και η χριστιανική. Μαζί με αυτές, πολυάριθμες χριστιανικές και μουσουλμανικές συνοικίες συνέθεταν τον αστικό ιστό εκείνης της εποχής. Έλληνες, Τούρκοι, Εβραίοι και Αθίγγανοι κατοικούσαν στους περιμαντρωμένους μαχαλάδες της, διατηρώντας τα δικά τους έθιμα και συνήθειες. Η Μπαρμπούτα είναι η εβραϊκή συνοικία, που χρονολογείται από τα ρωμαϊκά χρόνια (50 μ.Χ.) και οφείλει το όνομά της σε μία βρύση στην περιοχή, που διατηρείται ακόμα και σήμερα. Τοποθετείται βορειοδυτικά στον χάρτη της πόλης, πλάι στον ποταμό Τριπόταμο. Η Μπαρμπούτα αποτελούσε ένα περίκλειστο και απομονωμένο "γκέτο", με τη συναγωγή και το μοναδικό εμπορικό δρόμο της εποχής, την οδό Χάβρας. Αρχικά εξυπηρετούσε μια μικρή κοινότητα Εβραίων, η οποία προς το τέλος του 15ου αιώνα μ.Χ. μεγάλωσε με την άφιξη πολυάριθμων Εβραίων από την Ισπανία και την Πορτογαλία. Χαρακτηριστικά αρχιτεκτονικά στοιχεία της γειτονιάς αποτελούν τα περίφημα σαχνισιά (οι προεξοχές των κτιρίων), ο υπερυψωμένος πάνω από τη στέγη ηλιακός και οι δίφυλλες βαριές εξώπορτες με οριζόντια και διαγώνια ξύλα, που φέρουν πλατυκέφαλα καρφιά. Εικόνες από τη ζωή της πόλης κατά τον 18ο αιώνα, φέρει η χριστιανική συνοικία Κυριώτισσα, με τα στενά καλντερίμια της, τα λιθόστρωτα σοκάκια και τις στέγες των σπιτιών που μοιάζουν να ακουμπούν μεταξύ τους. Πίσω από τους ψηλούς αυλόγυρους και δίπλα στα σοκάκια ξεπροβάλλουν μικρές λιθόκτιστες εκκλησίες. Η συνοικία απαριθμεί πολλές χριστιανικές και βυζαντινές εκκλησίες. Η Κυριώτισσα ακολουθεί το αρχιτεκτονικό στυλ της Μπαρμπούτας με τα σαχνισιά και τις βαριές πόρτες. Πολλά από τα διατηρητέα σπίτια έχουν αναπαλαιωθεί και έχουν μετατραπεί σε χώρους αναψυχής και διασκέδασης. Μουσεία Βυζαντινό Μουσείο Βέροιας: Παρουσιάζεται η ακμή της Βέροιας κατά τη Βυζαντινή εποχή με κάθε λεπτομέρεια. Στεγάζεται στον παλαιό Μύλο του Μάρκου, κοντά στα τείχη της πόλης. Στα ευρήματα συμπεριλαμβάνονται ψηφιδωτά, χειρόγραφα, έργα αγγειοπλαστικής, ξυλόγλυπτα και νομίσματα.         Αριστερά: Βυζαντινό Μουσείο Βέροιας         Δεξιά: Αρχαιολογικό μουσείο Βέροιας Αρχαιολογικό Μουσείο: Πρόσφατα ανακαινισμένο, ελκύει τεράστιο αρχαιολογικό ενδιαφέρον από κάθε σημείο της γης εδώ και πολλά χρόνια και προσφέρει μια αναδρομή στο πλούσιο παρελθόν της Βέροιας, ενώ μας παραπέμπει στο ιστορικό μεγαλείο της Αρχαίας Πόλης εκείνων των χρόνων. Στις τρεις αίθουσες του Μουσείου μπορεί κανείς να δει ευρήματα από την παλαιολιθική εποχή ως και την περίοδο της Τουρκοκρατίας. Τα νεολιθικά ευρήματα προέρχονται από τον οικισμό Νέα Νικομήδεια, που θεωρείται ο παλαιότερος γνωστός μόνιμος οικισμός στο ευρωπαϊκό έδαφος. Τα ευρήματα από την πρώιμη εποχή του Σιδήρου προέρχονται από το νεκροταφείο της Βεργίνας. Ανάμεσα στα ευρήματα ξεχωρίζουν μια χάλκινη υδρία του 4ου αιώνα π.Χ., η στήλη του Γυμνασιαρχικού Νόμου, στην οποία περιγράφεται η λειτουργία της μέσης και ανώτερης εκπαίδευσης στο Γυμνάσιο της Βέροιας, καθώς επίσης η προτομή του θεού Ολγάνου, του 2ου αιώνα μ.Χ., που ανακαλύφθηκε στον Κοπανό. Μουσείο Εκπαίδευσης: Λειτουργεί μόνιμη έκθεση, που παρουσιάζει την εξέλιξη της εκπαίδευσης και των μέσων διδασκαλίας της στην Ελλάδα, από τους χρόνους των κηρωμένων πινακίδων, των περγαμηνών, της αρχαίας μελάνης και των κονδυλοφόρων μέχρι την εποχή των τετραδίων, των θρανίων και των ηλεκτρονικών υπολογιστών.         Αριστερά: Το Μουσείο Νεότερης Ιστορίας και Τέχνης (Βλαχογιάννειο)         Δεξιά: Αρχαιολογικό μουσείο Βέροιας: Προτομή του θεού Όλγανος Μουσείο Νεότερης Ιστορίας και Τέχνης: Γνωστό ως Βλαχογιάννειο εκθέτει με μοναδικό τρόπο την άνθηση της τέχνης και την πρόοδο της νεότερης ιστορίας της περιοχής. Λαογραφικό Μουσείο: Στεγάζεται στο παλαιό αρχοντικό Σαράφογλου. Το μουσείο εστιάζει στη λαογραφία του τόπου, αναδεικνύοντας το πλούσιο ιστορικό των συνηθειών των κατοίκων της Βέροιας. Παρουσιάζει εκπληκτικό ενδιαφέρον το υλικό του μουσείου, ενώ παράλληλα στεγάζεται εντός ενός παλιού αρχοντικού, που σου επιτρέπει να δεις και εσωτερικά την αρχιτεκτονική της πόλης. Λαογραφικό Μουσείο Βλάχων: Σε διατηρητέο οίκημα δίπλα από την πλατεία Ωρολογίου στεγάζεται το Μουσείο αναδεικνύοντας την πολιτισμική κληρονομιά των Βλάχων. Στο μουσείο υπάρχουν εκθέματα όπως παραδοσιακές στολές, πλούσιο φωτογραφικό υλικό και συλλογή παραδοσιακού υλικού σχετικά με την παράδοση των Βλάχων της περιοχής.         Αριστερά: Το Λαογραφικό Μουσείο Βλάχων         Δεξιά: Κειμηλιαρχείο Μονής Παναγίας Δοβρά Κειμηλιαρχείο Μονής Παναγίας Δοβρά: Από το 2022 λειτουργεί το Κειμηλιαρχείο της Μονής, στο οποίο εκτίθενται πλήθος σημαντικών εκκλησιαστικών κειμηλίων όπως το πετραχήλι και η ζώνη του Αγίου Χρυσοστόμου Σμύρνης.